Το νέο πολυνομοσχέδιο του Υπουργείο Ανάπτυξης, που βρίσκεται σε διαβούλευση έως τις 13 Μαρτίου 2026, φέρνει μεγάλες αλλαγές που στοχεύουν στη μείωση της γραφειοκρατίας και στην επιτάχυνση της οικονομικής δραστηριότητας. Στο πλαίσιό του περιλαμβάνονται και σημαντικές τροποποιήσεις του Νόμου 4887/22, με στόχο να ενισχυθούν τα κίνητρα για επενδυτικά σχέδια και να γίνει πιο γρήγορη και αποτελεσματική η ολοκλήρωσή τους.
Συγκεκριμένα, ο Αναπτυξιακός Νόμος, αποτελεί αντικείμενο του Νομοσχεδίου και εστιάζει :
α) στη θέσπιση νέου επενδυτικού καθεστώτος για επενδυτικά σχέδια διπλής χρήσης στους στρατηγικούς τομείς της άμυνας και της κατασκευής οχημάτων και αεροσκαφών και η ρύθμιση εξαιρέσεων από την υπαγωγή στα καθεστώτα ενισχύσεων,
β) στη βελτίωση της διαδικασίας υπαγωγής στα καθεστώτα χορήγησης ενισχύσεων και ο ορισμός αρμόδιων υπηρεσιών και οργάνων αξιολόγησης,
γ) στη βελτίωση και επιτάχυνση της διαδικασίας ολοκλήρωσης επενδυτικών σχεδίων και έναρξης παραγωγικής λειτουργίας,
δ) στις ρυθμίσεις για την εκταμίευση της ενίσχυσης, και
ε) στη βελτίωση της διαδικασίας υλοποίησης και ολοκλήρωσης επενδυτικών σχεδίων.
Αναλυτικά:
Επενδύσεις Διπλής Χρήσης: Η Στρατηγική Στροφή (Άρθρο 200)
Μια από τις πιο καινοτόμες προσθήκες είναι η ένταξη των επενδυτικών σχεδίων διπλής χρήσης στον Αναπτυξιακό Νόμο 4887/2022. Πρόκειται για επενδύσεις που αφορούν:
- Τον στρατηγικό τομέα της Άμυνας.
- Την κατασκευή οχημάτων και αεροσκαφών.
Η κίνηση αυτή στοχεύει στην ενδυνάμωση της εγχώριας βιομηχανίας σε τομείς υψηλής τεχνολογίας και εθνικής σημασίας, επιτρέποντας σε επιχειρήσεις που παράγουν προϊόντα τα οποία μπορούν να χρησιμοποιηθούν τόσο για πολιτικούς όσο και για αμυντικούς σκοπούς, να τύχουν των ευεργετημάτων του νόμου.
Τι Ορίζεται ως Τεχνολογία Διπλής Χρήσης (Dual-Use);
Στο πλαίσιο του νέου νομοσχεδίου του Υπουργείου Ανάπτυξης, ως τεχνολογίες διπλής χρήσης ορίζονται τα αγαθά, το λογισμικό και η τεχνογνωσία που:
- Σχεδιάστηκαν αρχικά για εμπορική ή πολιτική χρήση.
- Έχουν τη δυνατότητα να προσαρμοστούν και να χρησιμοποιηθούν για στρατιωτικούς σκοπούς.
- Συμβάλλουν άμεσα στην ενίσχυση της αμυντικής ικανότητας της χώρας.
Aυτή η προσέγγιση επιτρέπει σε μια επιχείρηση να αναπτύσσει, για παράδειγμα, έναν αλγόριθμο Τεχνητής Νοημοσύνης για τη διαχείριση εφοδιαστικής αλυσίδας (πολιτική χρήση) και ταυτόχρονα να τον εφαρμόζει στον συντονισμό μη επανδρωμένων συστημάτων στο πεδίο (αμυντική χρήση).
Νέα Χρηματοδοτικά Εργαλεία και Εγγυήσεις (Άρθρο 201)
Οι νέες ρυθμίσεις τροποποιούν το Άρθρο 9 του ν. 4887/2022, εισάγοντας συγκεκριμένους όρους για την παροχή δανείων:
- Για Μικρομεσαίες Επιχειρήσεις (ΜμΕ): Δυνατότητα λήψης δανείων με την εγγύηση της Ελληνικής Αναπτυξιακής Τράπεζας (HDB) μέσω του Ταμείου DeLFI GF.
- Για Μεγάλες Επενδύσεις: Δυνατότητα δανειοδότησης από την Ευρωπαϊκή Τράπεζα Επενδύσεων (ΕΤΕπ) με την εγγύηση του Ελληνικού Δημοσίου.
Οι εγγυήσεις αυτές θεωρούνται κρατική ενίσχυση και το ύψος τους προσμετράται στο συνολικό ποσό ενίσχυσης που δικαιούται η επιχείρηση.
Αυστηρότερα Κριτήρια και Εξαιρέσεις (Άρθρο 202)
Για τη διασφάλιση της χρηστής διαχείρισης των πόρων, ο νόμος γίνεται πιο αυστηρός ως προς το ποιος έχει δικαίωμα υπαγωγής. Πλέον, αποκλείονται επιχειρήσεις, στις οποίες εκκρεμεί διαδικασία ανάκτησης παλαιότερων ενισχύσεων (λόγω παραβάσεων ή ανακλήσεων) και που έχουν υποπέσει σε σοβαρές παραβάσεις της εργατικής νομοθεσίας (άρθρο 40 ν. 4488/2017).
Επιτάχυνση των Ελέγχων: Ο ρόλος των Ορκωτών Ελεγκτών (Άρθρο 204)
Μια από τις σημαντικότερες «τομές» για την καταπολέμηση της καθυστέρησης είναι η ρύθμιση για τον τελικό έλεγχο.
Όταν ο έλεγχος διενεργείται από Ορκωτό Ελεγκτή – Λογιστή, η έκθεση ελέγχου πρέπει να υποβληθεί υποχρεωτικά εντός 6 μηνών από το αίτημα.
Τι συμβαίνει αν χαθεί η προθεσμία;
Η απόφαση υπαγωγής ανακαλείται αυτοδίκαια και τα χρήματα που έχουν ήδη καταβληθεί επιστρέφονται εντόκως.
Διαδικασία Ολοκλήρωσης και Παραγωγική Λειτουργία (Άρθρο 205)
Ο επενδυτής οφείλει να έχει ολοκληρώσει το φυσικό αντικείμενο (κτίρια, μηχανήματα) και το οικονομικό αντικείμενο (εξόφληση δαπανών) εντός 3 ετών από την ημερομηνία που δημοσιεύθηκε η έγκριση της επένδυσής του. Εντός αυτού του διαστήματος, η μονάδα πρέπει να έχει τεθεί σε κανονική παραγωγική λειτουργία.
Για να θεωρηθεί η επένδυση ολοκληρωμένη και να λάβει ο επενδυτής τη σχετική βεβαίωση, πρέπει να αποδείξει τα εξής:
- Νομιμότητα: Να κατέχει όλες τις προβλεπόμενες άδειες λειτουργίας.
- Απασχόληση: Να έχει καλύψει τουλάχιστον το 50% των νέων θέσεων εργασίας που είχε δεσμευτεί να δημιουργήσει στο αρχικό του σχέδιο.
- Δραστηριότητα: Να τεκμηριώνει την παραγωγική λειτουργία προσκομίζοντας παραστατικά (τιμολόγια) που αποδεικνύουν την αγορά πρώτων υλών και την πώληση των τελικών προϊόντων ή υπηρεσιών.
Μόλις ο επενδυτής υποβάλει την έκθεση τελικού ελέγχου και όλα τα συμπληρωματικά στοιχεία, η αρμόδια υπηρεσία έχει 4 μήνες για να εκδώσει την απόφαση ολοκλήρωσης. Εάν η υπηρεσία δεν εκδώσει την απόφαση εντός του τετραμήνου, η αρμοδιότητα μεταφέρεται αυτόματα στον Υπουργό Ανάπτυξης, ο οποίος αναλαμβάνει την υπογραφή της απόφασης για να μην καθυστερεί η εκταμίευση των χρημάτων του επενδυτή.
Πραγματικός Χρόνος: Ως χρόνος ολοκλήρωσης καταγράφεται η στιγμή που ο επενδυτής τελείωσε πράγματι το έργο και όχι η ημερομηνία που εκδόθηκε το ΦΕΚ της απόφασης.
Πώς καταβάλλονται οι ενισχύσεις (Άρθρο 206)
Οι ενισχύσεις (Φορολογική Απαλλαγή, Επιχορήγηση, Leasing, Μισθολογικό Κόστος) μπορούν να καταβάλλονται είτε εφάπαξ είτε σταδιακά.
- Φορολογική Απαλλαγή
Το δικαίωμα ξεκινά με την πιστοποίηση του 50% ή 65% της επένδυσης του κόστους του επενδυτικού σχεδίου από το αρμόδιο όργανο ελέγχου με την έκδοση απόφασης εντός 4 μηνών από την έκδοση της βεβαίωσης πληρότητας της έκθεσης ελέγχου ή της ημερομηνίας υποβολής συμπληρωματικών στοιχείων από τον φορέα. Η επιχείρηση μπορεί να αξιοποιήσει το όφελος σε βάθος 15 ετών, με περιορισμό το 1/2 του συνολικού ποσού ανά έτος μέχρι την ολοκλήρωση. - Επιχορήγηση
Δυνατότητα προκαταβολής (25%, 50% ή 65%) μετά από πιστοποίηση αντίστοιχου ποσοστού υλοποίησης του έργου.
Προσοχή: Μετά την απόφαση ολοκλήρωσης, ο φορέας έχει 6 μήνες για να υποβάλει τα δικαιολογητικά εκταμίευσης, αλλιώς κινδυνεύει με αυτοδίκαιη ανάκληση.
Τεχνικά Προβλήματα στο Πληροφοριακό Σύστημα (Άρθρο 207)
O Nόμος προβλέπει ότι αν το Πληροφοριακό Σύστημα (Π.Σ.-Αν) παρουσιάσει δυσλειτουργία, οι προθεσμίες αναστέλλονται. Η εκκίνηση των προθεσμιών γίνεται ξανά μόνο μετά από επίσημη διαπιστωτική πράξη του Γενικού Γραμματέα ότι το σύστημα λειτουργεί κανονικά.
Παράβολα και Έλεγχοι (Άρθρα 208-210)
Για τη διευκόλυνση των ενδιάμεσων ελέγχων (στο 25%, 50% ή 65% της επένδυσης), το παράβολο μειώνεται στο 0,5‰ του κόστους (με κατώτατο όριο τα 300€). Για το καθεστώς ενίσχυσης «Κοινωνική επιχειρηματικότητα και χειροτεχνία» δεν απαιτείται η υποβολή παραβόλου.
Επίσης, εισάγεται δειγματοληπτικός έλεγχος 30% ετησίως για τις επενδύσεις που πιστοποιήθηκαν από ορκωτούς, ώστε να διασφαλίζεται η εγκυρότητα των εκθέσεων.
Άρθρο 213: Το νέο καθεστώς για Άμυνα, Οχήματα και Αεροσκάφη
Με την αντικατάσταση του άρθρου 13 του Νόμο 5246/2025, ενσωματώνεται στο Νόμο 4887/2022 το πιο «βαρύ» καθεστώς του Αναπτυξιακού Νόμου. Στόχος: να στηθεί στην Ελλάδα παραγωγή τεχνολογίας αιχμής σε άμυνα, βιομηχανία οχημάτων, αεροναυπηγική και προϊόντα διπλής χρήσης.
Αφορά επιχειρήσεις που κατασκευάζουν όπλα και πυρομαχικά, στρατιωτικά οχήματα, αεροσκάφη και εξαρτήματα, αλλά και αυτοκίνητα, συστήματα και τεχνολογίες που μπορούν να χρησιμοποιηθούν τόσο πολιτικά όσο και στρατιωτικά (π.χ. drones, ηλεκτρονικά συστήματα, προηγμένα εξαρτήματα).
Το βασικό κίνητρο. Το δυνατό χαρτί είναι η φορολογική υπερέκπτωση 100%. Αν μια εταιρεία επενδύσει 1 εκατ. ευρώ, φορολογικά αναγνωρίζονται 2 εκατ. ευρώ. Έτσι μπορεί να μηδενίσει τον φόρο εισοδήματός της για σειρά ετών, μέχρι να εξαντληθεί το εγκεκριμένο ποσό.
Η χρήση της απαλλαγής μπορεί να ξεκινήσει μόλις υλοποιηθεί το 50% ή 65% της επένδυσης και το όφελος μπορεί να αξιοποιείται έως και για 15 χρόνια.
Ο συνολικός προϋπολογισμός του καθεστώτος είναι 150 εκατ. ευρώ και κάθε επενδυτικό σχέδιο μπορεί να λάβει ενίσχυση έως 20 εκατ. ευρώ. Οι επενδύσεις πρέπει να ξεκινήσουν μέσα στο 2026–2028 και μπαίνουν σε διαδικασία ταχείας αδειοδότησης.
Η δέσμευση: Η επιχείρηση πρέπει να διατηρήσει την επένδυση για τουλάχιστον 5 χρόνια. Αν κλείσει ή μεταφέρει τη δραστηριότητα νωρίτερα, το Δημόσιο ζητά πίσω το φορολογικό όφελος με τόκο.
Ρυθμίσεις για τον Παλαιότερο Νόμο (Ν. 4399/2016)
Ο νόμος αλλάζει την αρχική προθεσμία που είχε ο επενδυτής για να ολοκληρώσει την επένδυσή του:
Νέα Προθεσμία: Ο επενδυτής έχει πλέον 5 έτη και 6 μήνες συνολικά από την ημέρα που εγκρίθηκε η επένδυσή του (από 3 έτη που ίσχυε αρχικά).
Δυνατότητα Παράτασης: Αν ο επενδυτής δεν προλάβει, μπορεί να ζητήσει επιπλέον 2 χρόνια παράταση, αρκεί:
- Να κάνει την αίτηση πριν λήξει η προθεσμία του.
- Να έχει ήδη υλοποιήσει το 50% ή το 65% του έργου (ανάλογα με την περίπτωση).
Ανωτέρα Βία: Αν συμβεί κάτι απρόοπτο, μπορεί να πάρει έξτρα χρόνο ίσο με τη διάρκεια του προβλήματος.
Πότε θεωρείται «Έτοιμη» η Επένδυση;
Για να πάρει ο επενδυτής την τελική έγκριση, πρέπει:
- Να έχει άδεια λειτουργίας.
- Να έχει προσλάβει τουλάχιστον τις μισές από τις νέες θέσεις εργασίας που υποσχέθηκε.
- Να αποδείξει με τιμολόγια ότι αγοράζει πρώτες ύλες και πουλάει προϊόντα/υπηρεσίες.
Αφού τελειώσει το έργο, ο επενδυτής έχει 6 μήνες προθεσμία για να καταθέσει ηλεκτρονικά την αίτηση ολοκλήρωσης.
Συγκεκριμένα, στο Άρθρο 219 η παράγραφός 4 αναφέρει: Αφού τελειώσει η επίσημη προθεσμία για το έργο, ο επενδυτής έχει άλλους 6 μήνες περιθώριο για να μπει στο σύστημα (ΠΣΚΕ) και να πατήσει το κουμπί της «Οριστικής Υποβολής» για την ολοκλήρωση.
Τι μπορεί να κάνει σε αυτό το 6μηνο: Μπορεί να κάνει κάποιες τελευταίες εργασίες ή πληρωμές (π.χ. να συνδέσει το ρεύμα, να πάρει μια άδεια ή να κάνει μια τελευταία αγορά) ώστε το έργο να θεωρηθεί «λειτουργικό» και να μην κοπεί στον έλεγχο. Η «κόκκινη γραμμή» στα χρήματα: Ενώ αυτές οι πράξεις του 6μήνου μετράνε για να φανεί ότι η επένδυση τελείωσε, τα τιμολόγια αυτού του διαστήματος δεν επιδοτούνται. Ο επενδυτής θα πάρει ενίσχυση μόνο για όσα έξοδα έγιναν μέχρι τη λήξη της κανονικής προθεσμίας.
Παράδειγμα: Αν η προθεσμία λήγει 31 Δεκεμβρίου και ο επενδυτής αγοράσει ένα μηχάνημα τον Φεβρουάριο (μέσα στο 6μηνο), το μηχάνημα θα μετρήσει για να είναι η μονάδα πλήρης, αλλά ο επενδυτής θα το πληρώσει 100% από την τσέπη του.
Μείωση δυναμικότητας επενδυτικών σχεδίων – Τι γίνεται αν η παραγωγή είναι μικρότερη; (Άρθρο 220)
Συμβαίνει συχνά μια επιχείρηση να μην παράγει τελικά όσα υπολόγιζε στην αρχή. Ο νόμος είναι τώρα πιο ελαστικός:
- Μείωση έως 25%: Αν ο επενδυτής παράγει έως και 25% λιγότερα προϊόντα από όσα υποσχέθηκε, δεν χρειάζεται να κάνει τίποτα. Δεν απαιτείται καν αίτηση τροποποίησης.
- Μείωση 25% έως 50%: Εδώ ο επενδυτής πρέπει να καταθέσει αίτημα τροποποίησης. Το κράτος θα εξετάσει αν πρέπει να του μειώσει αναλογικά την επιδότηση.
- Μείωση πάνω από 50%: Εδώ υπάρχει πρόβλημα. Η επένδυση θεωρείται αποτυχημένη, η έγκριση ανακαλείται και ο επενδυτής επιστρέφει την επιδότηση εντόκως.
Δείτε το πολυνομοσχέδιο